آب
آب
مایه حیات و فراوانترین مادهٔ مرکب بر روی سطح کره زمین و بستر اولیه حیات به شکلی که امروزه میشناسیم. بیش از ۷۵٪ جرم یک انسان از آب تشکیل شدهاست و نیز بیش از ۷۰٪ سطح کره زمین را آب پوشاندهاست (نزدیک به ۳۶۰ میلیون از ۵۱۰ میلیون کیلومتر مربع) با وجود این حجم عظیم آب تنها دو درصد از آبهای کره زمین شیرین و قابل شرب است و باقی آن به علت محلول بودن انواع نمکها خصوصا نمک طعام غیر قابل استفادهاست. از همین دو درصد آب شیرین بیش از ۹۰ درصد به صورت منجمد در دو قطب زمین و دور از دسترس بشر واقع شدهاست.
خواص آب
هر فرد سالم مي تواند تا يك هفته بدون غذا زندگي كند، اما بدون آب حداكثر تا ۲۴ ساعت زنده خواهد بود.
گرچه در فصول مختلف سال نوشيدن آب براي حفظ سلامتي توصيه مي شود، اما در فصل تابستان به دليل افزايش دما و تعرق، نياز بدن به نوشيدن به ويژه نوشيدن آب افزايش مي يابد. در اين مقاله به دلايل و ميزان نياز بدن به آب مي پردازيم.
آب، نوشيدني بي جايگزين
متخصصان تغذيه معتقدند ۸۰ درصد مردم همواره دچار كم آبي يا بي آبي مفرط هستند، اما از اين موضوع اطلاع ندارند. نوشيدن نوشيدني هاي مختلف چون قهوه، چاي، انواع آبميوه، نوشابه و ...گرچه به ظاهر مفيد است، اما پاسخگوي نياز بدن به كمبود آب نيست. نوشيدن نوشيدني هاي مختلف به ويژه نوشيدني هاي حاوي كافئين، نه تنها نياز شخص را برآورده نمي كند، بلكه باعث افزايش تشنگي مي شوند. متخصصان، تغذيه آب را نوشيدني بي جايگزين مي دانند و معتقدند تنها نوشيدن آب كمبود بدن را جبران مي كند.از سوي ديگر ۸۳ درصد از حجم خون، ۷۵ درصد از بافت ماهيچه ها، ۷۴ درصد از بافت مغز و ۲۲ درصد از بافت استخواني را آب تشكيل مي دهد.
هضم و جذب غذا، جذب ويتامين ها و تسهيل گوارش با نوشيدن آب امكان پذير و تسهيل مي شود. از سوي ديگر نوشيدن آب، مانع از تشكيل سنگ كليه و كيسه صفرا شده و از سمي شدن بافت ها به ويژه بافت هاي فعال در زمينه دفع مواد زايد جلوگيري مي كند.
گرچه بعضي معتقدند مصرف فيبر به هضم و جذب غذا بيش از نوشيدن آب كمك مي كند، اما مصرف فيبر به تنهايي پاسخگو نبوده و باعث هضم و جذب غذا نمي شود، در حقيقت بدون آب، مواد غذايي بسيار ضروري، حتي فيبر و ساير مواد خوراكي به موادي بي مصرف تبديل مي شوند.
متخصصان تغذيه توصيه مي كنند با احساس اولين علايم كم آبي به سرعت آب بنوشيد، چرا كه كم آبي باعث افزايش غلظت خون شده و گردش خون را دچار اشكال مي كند. با كاهش ميزان آب بدن نه تنها گردش خون مختل مي شود، بلكه فعاليت مغز نيز كند شده و تمركز حواس كاهش مي يابد. به دنبال اين مسايل عوارضي چون سرگيجه، بي حالي و در نهايت غش به انسان دست مي دهد.
آب، داروي معجزه گر
آب خالص- زماني كه هيچ افزودني به آن افزوده نشده- «داروي معجزه گر» لقب گرفته است. نياز روزانه بدن به آب خالص برابر ۸ ليوان در روز است. نوشيدن آب، داراي فوايد مثبتي به اين شرح است؛
* افزايش انرژي بدن؛
* افزايش فعاليت مغز و فعاليت فيزيكي؛
* دفع سموم بدن و تركيبات مضر ناشي از متابوليسم؛
* جلوگيري از ابتلا به سنگ كليه؛
* حفظ لطافت، شادابي و زيبايي پوست؛
*كاهش وزن بدن؛
* كاهش دماي بدن به ويژه در فصل گرما؛
* جلوگيري از سردرد، سرگيجه و شوك ناشي از كم آبي يا بي آبي به ويژه در فصل گرما؛
* هضم و جذب سريع غذا؛
* پايداري وضعيت تعادل الكتروليت هاي بدن.
نوشيدن آب و سلامت قلب
پزشكان و متخصصان تغذيه با مطالعه بيش از ۲۰ هزار فرد سالم بين ۳۸ تا ۱۰۰ سال و به مدت ۶ سال، دريافتند افرادي كه روزانه بيش از ۵ ليوان آب مي نوشند ۴۱ درصد كمتر از افرادي كه كمتر از اين ميزان آب مي نوشند به بيماري هاي قلبي- عروقي به ويژه حملات قلبي دچار مي شوند، اين تأثير در مردان بيش از زنان مشاهده شده است. پزشكان معتقدند با نوشيدن آب، غلظت خون در حد متعادل ثابت مانده و مشكلاتي چون لخته شدن خون به جهت افزايش غلظت خون كه عاملي در بروز سكته قلبي است، بروز نمي كند.
نوشيدن آب و كاهش وزن بدن
آب يكي از تسهيل كننده هاي هضم و جذب غذا است. بنابراين نوشيدن آب يكي از بهترين شيوه هاي كاهش و كنترل وزن است.
دكتر باتمانقليچ، پژوهشگر ايراني معتقد است: «در اغلب موارد احساس گرسنگي، احساس نياز به آب است، نه غذا. از اين رو با نوشيدن آب، احساس گرسنگي كاذب به سرعت برطرف مي شود.»
زماني كه بدن با كاهش يا كمبود آب روبه رو مي شود، چربي ها به جاي شركت در متابوليسم در بدن ذخيره مي شوند و به اين ترتيب شخص دچار افزايش وزن مي شود. از اين رو با مصرف آب به مقدار كافي چربي ها در متابوليسم وارد شده و مشكل اضافه وزن برطرف مي شود.
آب، نيازي ويژه
آب به طور ويژه براي زنان باردار و مادراني كه به فرزندشان شير مي دهند، ورزشكاران به ويژه ورزشكاران حرفه اي ضروري است. در ورزشكاران، نوشيدن آب باعث كاهش غلظت خون و جلوگيري از حملات قلبي، تعرق و كاهش دماي بدن، جبران دفع آب از طريق تعرق مي شود.
در افرادي كه سابقه بيماري كليه دارند، مصرف روزانه ۱۰ ليوان آب توصيه مي شود. در افراد مبتلا به حساسيت به ويژه حساسيت هاي دستگاه تنفسي (ريه ها و گلو) نوشيدن آب ضروري است، چرا كه خشكي دستگاه تنفسي، عاملي جهت تشديد حساسيت دستگاه تنفسي است. از سوي ديگر آلودگي هوا عاملي جهت تشديد عوارض حساسيت هاي دستگاه تنفسي است كه نوشيدن آب از جايگزيني ذرات آلوده در مجراي تنفسي ممانعت كرده و عوارض ناشي از حساسيت تخفيف يافته و يا كاملاً از بين مي رود.
كاهش مصرف آب، بدن را در مقابل حمله ويروس ها ضعيف مي كند. نوشيدن آب سيستم ايمني بدن را تقويت و فعال مي كند. از اين رو افراد مبتلا به نقص سيستم ايمني بدن، نياز به نوشيدن آب بيش از سايرين دارند. افراد سالم نيز با نوشيدن آب، سيستم ايمني خود را هميشه فعال نگه داشته و خود را در برابر ابتلا به بيماري ها مصون مي كنند.
آب به ترميم بافت ها نيز كمك شاياني مي كند، بنابراين نوشيدن آب به ترميم بافت هاي آسيب ديده نيز كمك مي كند.
چگونه نوشيدن آب را به خاطر بسپاريم؟
بي ترديد مشغله كاري، مانع از به خاطر سپردن نكات مهم مي شود، اما براي آن كه نوشيدن آب را فراموش نكنيم، به چند نكته توجه كنيم؛
* صبح هنگام برخاستن از خواب، اولين ليوان آب را بنوشيد. نوشيدن آب نه تنها تشنگي شما را برطرف مي كند، بلكه به دفع سريع تركيبات نامناسب ناشي از متابوليسم در طول شب نيز كمك مي كند. از اين رو بلافاصله پس از برخاستن از خواب يك تا دو ليوان آب بنوشيد.
* در بين روز به جاي نوشيدن چاي يا قهوه كه خود باعث افزايش تشنگي مي شوند، آب بنوشيد.پس از صرف ناهار حتماً يك ليوان آب بنوشيد. اين مسأله به هضم و جذب سريع و مفيد غذا كمك مي كند.
* به هيچ وجه صبر نكنيد تا تشنه شده و سپس آب بنوشيد؛ چرا كه زماني كه احساس تشنگي مي كنيد، بدن در وضعيت بحراني و بي آبي مفرط قرار گرفته است. از اين رو پيش از تشنه شدن آب بنوشيد.
* بعد از ظهر در فاصله بين ناهار تا هنگام خواب، حداقل ۳ ليوان آب را فراموش نكنيد.
* در فصل تابستان، حتماً يك بطري كوچك آب به همراه داشته باشيد. با هر بار باز كردن درب كيفتان، جرعه اي هم آب بنوشيد.
* سعي كنيد به تدريج آب و آبميوه طبيعي را جايگزين چاي، قهوه، نسكافه و انواع نوشابه ها بكنيد و در پايان اينكه به عقيده متخصصان تغذيه، بهترين نوشيدني، آب خالص است. آب خالص همان آب لوله كشي شهري است. متخصصان به هيچ وجه، نوشيدن «آب معدني» را توصيه نمي كنند. خواص شیمیایی
آب از نظر شیمیایی از ترکیب دو اتم هیدروژن با یک اتم اکسیژن به دست میآید. قدرت حلالیت بسیار بالایی داشته و عملاً پرکاربردترین حلّال در صنعت و فرایندهای شیمیایی است. بسیاری از فرایندهای شیمیایی و بیوشیمیایی در محیط آبی با سرعتی به مراتب بیش از هر محیط دیگری انجام میگیرد. این ماده در برابر دمای بالا مقاومت نشان داده و تا دمای بیش از ۱۰۰۰ درجه سانتیگراد نیز تجزیه نمیشود. برای تجزیهٔ آب بهترین راه بهره گیری از فرایند الکترولیز در دستگاهی به نام ولتامتر است. به این صورت که با استفاده از دو الکترود (بهترین جنس برای این منظور پلاتین است) جریان برق مستقیم را از آب عبور دهیم. به این ترتیب در قطب مثبت اکسیژن و در قطب منفی هیدروژن آزاد خواهد شد.
خواص فیزیکی
آب در دمای اتاق حالت مایع دارد. بی رنگ بی بو و بدون مزهاست. در فشار ۱ اتمسفر، در دمای ۱۰۰ درجه سانتیگراد به جوش میآید و در دمای ۰ درجه سانتیگراد منجمد میشود.
خواص حرارتی آن یعنی گرمای ویژه، گرمای نهان تبخیر و نیز گرمای نهان ذوب زیاد آن باعث شده که به مهمترین ماده به منظور خنک کنندگی در فرآیندهای حرارتی مثلاً در موتور اتوموبیلها یا نیروگاهها و برج تقطیر بدل شود. علت این خواص حرارتی وجود پیوندهایی به نام پیوند هیدروژنی در بین مولکولهای آب است. این پیوندها همچنین انبساط غیر متعارف آب در هنگام کم شدن دمای آن از ۴ درجه سانتیگراد تا ۰ درجه را توجیه میکند. همچنین این پیوند مسوول افزایش حجم تقریباً ۱۰ درصدی آب در طول فرآیند انجماد و نیز ساختار ۶ گوشه بلورهای برف نیز هست. اگر به جای اتمهای هیدروژن در آب ایزوتوپ سنگین تر هیدروژن یعنی دوتریوم قرار گیرد آب سنگین به دست میآید که حتی گرمای ویژه آن از آب معمولی نیز بیشتر و کاربرد وسیعی در رآکتورهای آب سنگین به منظور انتقال انرژی از قلب رآکتور به بویلرها دارد.
آلودگی آب
آلودگی گرمایی
به سه دلیل الودگی گرمایی موجب مرگ آبزیان میشود.
· با افزایش دمای آب ٬انحلال پذیری گاز اکسیژن که برای ماهیان ضروری است کاهش مییابد.
· با افزایش دمای آب سرعت انجام فعالیتهای زیستی ماهیان زیاد میشود و در نتیجه اکسیژن بیشتری میخواهد
· باکتریهای هوازی با افزایش دما اکسیژن بسیار زیادی از محیط میگیرند و چیزی برای ماهیها نمیماند و در نتیجه ماهیها میمیرند
آلودگی تغییر ph آب
پی اچ آب خالص برابر ۷ است ولی در آب رودخانههای بدون آلودگی به نزدیک ۸ میرسد و این مساله مشکلی برای ماهیان ایجاد نمیکند اما کارخانجات با اضافه کردن اسیدهای زیادی در آن پی اچ آب را پایین تر از ۵ میرساند که این مساله باعث مرگ ماهیان خوراکی میگردد
آلودگی آب توسط یونهای سنگین
یونهای جیوه٬سرب و کادمیوم با عث مرگ ماهیها میشوند.........