فن آوری اطلاعات
مقدمه :
امروزه فن آوري اطلاعات به مدد فنآوري ارتباطات فراگيرشده و جهان را دگرگون ساخته است. مهمترين تغييراتي كه اين فناوري در جهان بوجود آورده بوسيله مارشال مك لوهان در يك عبارت خلاصه شده است و آن «تبديل جهان به يك دهكده جهاني» است، بدين معنا كه مردم نقاط مختلف در كشورهاي سراسر كره زمين به مثابه ساكنان يك دهكده امكان برقراري ارتباط با يكديگر و اطلاع از اخبار و رويدادهاي جهاني را دارند. نزديكي روزافزون شهروندان دهكده جهاني به يكديگر، تبادل فرهنگها، تعامل تدابير، ارتقاي بينش سياسي و اجتماعي مردم ودسترسي سريع به اطلاعات توليدي در جهان، همگي از دستاوردهاي با ارزش فناوري ارتباطات است. از سوي ديگر، فناوري اطلاعات ابزار قدرتمندي است كه در كمترين زمان ممكن ميتواند ميان مردم جهان ارتباط برقرار سازد. اين ابزار ارتباطي قدرتمند با اطلاعات سروكار دارد.
فناوري اطلاعات در جهان امروز چشم انداهايي را براي جهانيان به ارمغان آورده است كه بر تمام ابعاد زندگي سياسي، نظامي، اقتصادي، اجتماعي و آموزشي انسان قرن بيست و يكم تاثيرگذاشته است، به گونهاي كه بيشتر فراگيرندگان را به سمت رايانهها و آموزش كار با آنها سوق داده است. رايانهها با فراهم كردن فرصت لازم براي تمرين و كسب دانش بشري و پرورش دانشآموزان، به آموزش مدرسهاي ياري ميدهند.
كاربرد فناوريهاي جديد اطلاعاتي و تغييرات سريع آن، موجب بروز تحولات بسيار در كليه جنبههاي يادگيري و آموزش شده است. شبكههاي ارتباطي و اطلاعاتي بويژه اينترنت چهره آموزش سنتي و تعامل ميان معلم و شاگرد را در تمام سطوح آن از پيش دبستاني تا دانشگاهي دگرگون كردهاند.
به سبب اهميت فناوري و ايجاد فرهنگ مناسب براي بهرهگيري از آن، آموزش در مورد فناوريها از همان كودكي و در دوران دبستان در برنامه درسي كشورهاي پيشرفته گنجانده شده و دانشآموزان از اوان كودكي با اصطلاحات فناوري و نحوه استفاده از آن آشنا ميشوند.
به اين دليل در بسياري از كشورها برنامه هاي ملي و بنيادي، در بخش آموزش و پرورش در زمينه دسترسي به فناوريهاي نو اطلاعاتي و ارتباطي بوسيله دولت پيش بيني و به اجرا گذاشته شده است كه از جمله ميتوان به برنامه سواد فناوري اطلاعات – ارتباطات ايالات متحده آمريكا، برنامه ملي يادگيري در انگلستان، برنامه ملي يادگيري در انگلستان، برنامه ملي تحول در آموزش و پرورش كشورهاي آلمان و فرانسه اشاره كرد. همچنين تجربه كشورهايي چون ژاپن و كره جنوبي در سالهاي اخير به خوبي نشان مي دهد كه تغيير و بازنگري در ساختار آموزش و پرورش در ادوار تاريخي در حفظ و بقاي رشد و توسعه اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي ملتها تاير حياتي داشته است.
خوشبختانه در ايران نيز، از سوي دولت جمهوري اسلامي ايران طرحهاي راهبردي كلان و اجراي طرحها در وزارت آموزش و پرورش در سطح متوسط و خرد مورد توجه واقع شده است. آنچه در ديدگاه ميان مدت از سوي دولت به منزله طرح ميان مدت براي سالهاي 83-1381 در حوزه برنامههاي اجرايي مصوب جلسه هيأت دولت مورخ تيرماه 1381 در قالب طرح راهبردي كلان موردنظر واقع شده موسوم به «طرح راهبردي گسترش كاربرد فناوري ارتباطات و اطلاعات در آموزش و پرورش و توسعه مهارت ديجيتال نيروي انساني كشور» نام دارد كه مبين اهميت و توجه مقامات ذيصلاح كشور در خصوص انتقال آموزش سنتي به آموزشهاي الكترونيكي و تجهيز كودك و نوجوان اراني به مهارتهاي رايانهاي در بلندمدت است. بر اين قوار پيش زمينه جامعه اطلاعاتي ايران با توجه به نهادهاي پايه آموزش متاثر از توسعه و گسترش فنآوري ارتباطات و اطلاعات در وزارت آموزش و پرورش كشور است.
لذا با توجه به تحولات ناشي از بروز پديده فناوري اطلاعات – ارتباطات و تغيير نيازهاي دانشآموزان، لازم است آموزش و پرورش بر توانمندسازي دانشآموزان براي يادگيري مستمر و بازانديشي درباره مفهوم فرايند ياددهي- يادگيري تاكيد داشته باشد.
«بيان مسئله»
با توجه به تعريف جديد يونسكو از فرد باسواد، مبني بر ضرورت يادگيري سواد رايانه اي، توجه عميقتر به محتواي آموزشي و سيستمهاي نوآموزشي امري بديهي به شمار ميآيد. در اين راستا كشورهاي گوناگون دنيا بويژه كشورهاي پيشرفته تر همچون آمريكا، نيوزلند و … ديرزماني است كه توجه خاصي به نقش ابزارهاي فنآوري اطلاعات در امر آموزش و پرورش داشتهاند و هزينه قابل توجهي را در امر بكارگيري ابزارهاي مناسب در آموزش صرف كردهاند.
برخي از عوامل و دلايل اساسي موردنظر اين كشورها به اين شرح است:
هدف 1. همه دانشآموزان از مهارتهاي لازم سواد اطلاعاتي و رايانهاي بهرهمند گردند.
هدف 2. براي رقابت موفقيتآميز در عرصه بازارهاي جهاني به مهارتهاي فناوري اطلاعات نياز است دليل اقتصادي)
هدف 3. نظام آموزشي بايد دانش آموزان را براي مشاركت فعال و كامل در دنيايي كه در آن زندگي ميكنند آماده كند و دليل اجتماعي
هدف 4. فناوري اطلاعات بايد امكانات بالقوه لازم را براي افزايش موفقيت دانشآموزان، در دروس تحصيلي داشته باشد (دليل اثربخشي آموزش)
با توجه به هدف آموزش و پرورش در شكوفاسازي استعدادها و خلاقيتهاي دانشآموزان از يكسو، و از سوي ديگر، با توجه به نتايج حاصله از برنامههاي فنآوري ارتباطات و اطلاعات در نظامهاي آموزشي كشورهاي پيشرفته، انتظار مي رود كه آموزش و پرورش ايران نيز، تغييراتي را در نظام آموزشي بويژه از بعد برنامههاي درسي ايجاد نمايد. براي ايجاد نظامي پاسخگو به تحولات فناوري در آموزش و پرورش، مهترين مرحله، سازماندهي مجدد برنامه درسي است.
پرسش اساسي اين است كه نيازهاي مطالعاتي و آموزشي دانش آموزان و آموزشهاي متناسب با اين نيازها در جامعه كنوني، با توجه به فناوريهاي نوين اطلاعات چيست؟
«هدف تحقيق»
كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش بصورت يك هدف، به يادگيري دوباره فنآوري اطلاعات اشاره دارد و عمدتاً در دروس خاصي از قبيل آموزش رايانه يا انفورماتيك سازمن مييابد. هدف اساسي در اين پژوهش بررسي و شناسايي نيازهاي مطالعاتي دانش آموزان پايههاي اول تا سوم مقطع راهنمايي آموزش و پرورش شهرتهران با توجه به گسترش روزافزون استفاده از رايانه بعنوان يكي از شاخصهاي مظاهر فنآوري اطلاعات ميباشد.
«ضرورت انجام تحقيق»
امروزه نظام آموزشي مسئوليت خطيري براي به كارگيري راهنمايي و هدايت تحولات فناوري اطلاعات بعهده دارند. آنها روند توزيع و اشاعه اطلاعات را عهدهدار هستند. همچنين همه عوامل آموزش و پرورش در تلاش براي فهميدن سازگاركردن و كاربرد فناوري اطلاعات به خصوص بطور روشن از طرف نظامهاي آموزشي هستند. ايجاد فناوري اطلاعات با روشهاي صحيح آموزش و به كارگيري تحقيق و ارائه خدمات بهترين راه براي خدمت به جامعه است.
جامعه امروز به شهرونداني نياز دارد كه بتوانند با بهرهگيري مناسب از فنآوريهاي اطلاعات و ارتباطات با تفكر انتقادي و اتخاذ شيوههاي راهبردي به حل و فصل مسائل بپردازند. فنآوري آموزشي زمينههاي اين بهرهگيري را فراهم ميكند زيرا از آن طريق چگونگي كسب اطلاعاتي و دانشها و مهارتهاي موردنياز زندگي موفق و طرق استفاده از منابع اطلاعاتي و ارتباطي ممكن و ميسر ميشود.
فناوري اطلاعات نقش مهمي در ارتباط بين اجتماع و آموزش ايفا ميكند (دلورز، ترجمه فرهاد افتخارزاده، 1380، ص 361). تغييرات در جامعه باعث ايجاد نيازهاي جديد در افراد ميشود و آموزش در زمره اين نيازها به شمار مي رود و فناوريهاي اطلاعات نقش حياتي و مهمي در اين زمينه ايفا ميكنند. در صورتيكه به سواد رايانهاي عموم افراد توجه نشود فنآوري اطلاعات به هيچوجه توسعه نخواهد يافت.
رايانهها بعنوان ابزارهاي مناسب، موجب آماده كردن دانشآموزان براي پذيرش تغيير و تحول فناوريهاي آموزش و وسيلهاي بالقوه براي خودآموزي و خودرهبري دانش آموزان موجب افزايش بازدهي آموزش و تقويت عملكرد دانش آموزان در كلاسهاي درسي ميگردند (كوبال، 1993)
با توجه به تجارب آموزش فناوري در نظام آموزش و پرورش كشورهاي پيشرفته و سابقه تحقيقها و بررسيهاي انجام شده در دنيا از يكسو، و از سوي ديگر با توجه به لزوم بازنگري مفهوم نوين آموزش متناسب با نيازهاي جديد معلمان و دانشآموزان، انجام اين تحقيق، به منظور تعيين سرفصلهاي نوين آموزش استفاده از رايانه بعنوان يكي از متداولترين ابزارهاي فناوري اطلاعات ضروري ميباشد.
«استفاده كنندگان از نتايج تحقيق»
1. سازمان آموزش و پرورش
2. مديران و برنامه ريزان حوزه برنامه ريزي درسي و آموزشي
3. مولفين، نويسندگان و كارشناسان حوزه تاليف كتب درسي
4. موسسات آموزشي غيردولتي
5. متخصصين تعليم و تربيت در كشور
«سوالها يا فرضيههاي تحقيق»
سوالهاي پژوهش عبارتند از :
1- ميزان آشنايي دانشآموزان مقطع راهنمايي- شهرتهران با رايانه و كاربردهاي آن چقدر است؟
2- گسترش فنآوري اطلاعات بويژه رايانه چه تاثيري بر نيازهاي مطالعاتي دانشآموزان مقطع راهنمايي شهرتهران دارد؟
3- نيازهاي مطالعاتي دانشآموزان مقطع راهنمايي شهرتهران به تفكيك هرسال جهت كسب مهارتهاي لازم براي كاربردهاي مختلف چيست؟
4- چه نوع آموزش عملي در زمينه آموزش رايانه در مدارس راهنمايي شهر تهران براي دانشآموزان وجود دارد؟
«تعريف متغيرهاي مطرح شده در سوالهاي تحقيق»
فناوري اطلاعات :
فناوري اطلاعات به فرايند دانش و روشهاي بكارگيري آن در توليد، پردازش، انتقال و به جريان انداختن اطلاعات اطلاق ميشود.[1]
اصطلاح فنآوري اطلاعات دربرگيرنده انسان، رايانه، فنآوريهاي ارتباطات و نرمافزارهاي مربوط، پشتيباني فني و آموزشي، وجود زيرساختهاي مناسب فرهنگي – مالي، حضور افراد و بنگاهها در روابط و نقشههاي تعامل كننده سيستم ارسال، پردازش، دريافت و استفاده منطقي از اطلاعات است.[2]
فناوري اطلاعات عبارت از گردآوري، سازمان دهي، ذخيرهسازي و نشر و استفاده از اطلاعات در قالب صورت، تصوير، گرافيك، متن، عدد و … با استفاده از ابزار رايانهاي و مخابراتي و … است.[3]
فناوري اطلاعات (IT) مجموعهاي از فرآيندهاي جمعآوري، ذخيرهسازي، پردازش و بازيابي اطلاعات است كه بر بسترهاي ارتباطي، عمدتاً مبتني بر زير ساختهاي رايانهاي و مخابراتي صورت ميگيرد.[4]
در اين پژوهش منظور از فنآوري اطلاعات مجموع سختافزار، نرمافزار، شبكههاي اطلاعاتي و ابزارهاي مخابراتي مرتبط با رايانه و شيوههاي بكارگيري آنها در پاسخ به نيازهاي دانشآموزان ميباشد.
نيازهاي مطالعاتي :
در اين پژوهش منظور از نيازهاي مطالعاتي، محتوا و سرفصلهاي مطالعاتي موردنياز براي آشنايي با رايانه و كاربرد ان در نظام اموزشي مدارس راهنمايي شهرتهران است.
دانش آموزان :
منظور دانشآموزان پايههاي اول تا سوم مقطع راهنمايي مناطق 19 گانه آموزش و پرورش شهرتهران ميباشد.
«انواع متغيرها از لحاظ نقش آنها در تحقيق و چگونگي كنترل متغيرهاي تحقيق»
با توجه به عنوان پژوهش، متغيرهاي تحقيق شامل: «فناوري اطلاعات» بعنوان متغيرمستقل و «نيازهاي مطالعاتي دانشآموزان» بعنوان متغير وابسته ميباشد.
پيشينه تجربي
چكيده تحقيقات انجام شده در ايران
1- بررسي نيازهاي اطلاعاتي دانشجويان تحصيلات تكميلي دانشگاه شيراز و نقش كتابخانهها در تامين اين نيازها[5]
چكيده : پژوهش حاضر به بررسي نيازهاي اطلاعاتي دانشجويان تحصيلات تكميلي دانشگاه شيراز و نقش كتابخانهها در تامين اين نيازها ميپردازد. اين تحقيق بر آن است تا به سوالاتي در مورد منابع كسب اطلاعات، رفتار اطلاع يابي دانشجويان و عوامل موثر بر اين رفتار، نحوه دستيابي دانشجويان به اطلاعات، ميزان استفاده از كتابخانه و وضعيت كتابخانههاي دانشكدههاي مختلف دانشگاه شيراز بپردازد. دانشجويان تحصيلات تكميلي، اطلاعات موردنياز خود را از كتابخانه دانشكده تامين ميكنند. مهمترين عوامل عدم دسترسي به اطلاعات، محدود بودن ساعات كار كتابخانهها، محدودبودن امكانات جهت دريافت اطلاعات از خارج و موجود نبودن منبع اطلاعاتي در كتابخانه در دو مقطع كارشناسي ارشد و دكترا عنوان شده است دانشجويان تحصيلات تكميلي به منظور جستجوي اطلاعات از هر دو منبع چاپي و رايانهاي استفاده ميكنند و استفاده از اينترنت در هر دو رو به افزايش است. يافتههاي پژوهش حاكي از آن است كه از بين عوامل موثر بر رفتار اطلاع يابي دانشجويان تحصيلات تكميلي، جنسيت و مقطع تحصيلي بر اين رفتار تاثير داشته است و بين زنان و مردان از نظر انگيزه و هدف جستجوي اطلاعات و شيوههاي جستجوي اطلاعات تفاوت معنيدار وجود دارد. درمورد مقطع تحصيلي نيز وضع به همين منوال مي باشد. نتايج بدست آمده از بررسي تاثير مقطع تحصيلي پاسخگويان بر ميزان رضايت آنها از خدمات كتابخانه نشان ميدهد كه در مجموع دانشجويان مقطع كارشناسي ارشد در مقايسه با دانشجويان مقطع دكترا راضيتر ميباشند.
2- نقش منابع كمك آموزشي در رفع نيازهاي اطلاعاتي معلمان بينش اسلامي مقطع متوسطه شهرتهران
چكيده : انسان در طول زندگي بطور اعم به تعليم و تربيت و بطور اخص به تربيت مذهبي نياز دارد چون انسان بصورت فطري گرايش به مذهب دارد و پيامبرن به عنوان سفيران الهي ماموريت داشتند كه استعدادهاي بالقوه انسانها را شكوفا سازند و راه هدايت و ضلالت رابه آنها نشان دهند. حس مذهبي ذاتاً وجود دارد و بايد تربيت شود و بهترين مكان براي تربيت حس مذهبي كلاسهاي بينش اسلامي است. آموزش بينش اسلامي در دوره متوسطه از اهميت خاصي برخوردار است و هدايت نسل جوان از آن كتابهاي بينش اسلامي و معلمان بينش اسلامي است. درس ديني براي جامعه اسلامي ما يك درس بنيادي است و اگر جوانان ما متدين تربيت نشوند هيچ يك از اهداف موردنظر اين حكومت تحقق نخواهد يافت و اساس اين حكومت بر اعتقاد جوانان مي باشد. دوران دبيرستان بهترين موسم سازندگي فكري و اعتقادي است. در اين دوره است كه بايد دستاندركاران تعليم و تربيت فرصت را غنيمت شمرده و با برنامه ريزي صحيح و اصولي با استفاده از وارستگان و شايستگان به تربيت نسل جوان همت گمارند و از اين طريق پايههاي فرهنگ اصيل اسلامي را در اعماق فكر و جان فردفردنسل تازه به دوران رسيده پي ريزي نمايند. درس بينش اسلامي با دروس ديگر تفاوت بنيادي دارد و هيچ يك از دروس ديگر از نظر جهتگيري كلي در زندگي سرنوشتساز نيست اما درس ديني ارتباط با مسئله حساس و مهمي بمانند “هدايت و ضلالت” دارد. نقش معلمان بينش اسلامي در تربيت نسل نوپاي كشور اسلامي بركسي پوشيده نيست. تجربه نشان داده است مدارسي كه از معلمان بينش اسلامي مجرب برخوردار هستند به مراتب مسائل و مشكلات عقيدتي و اخلاقي دانش آموزان آن مدرسه كمتر است. با توجه به عصر حاضر كه عصر ارتباطات و به عبارت ديگر عصر انفجار اطلاعات نام گرفته است، وسعت و سرعت ارتباطات در سطح جهاني سبب شده است كه فرهنگهاي گوناگون از همديگر متاثر شوند و با توجه به تهاجم فرهنگي دشمن جهت به انحراف كشيدن جوانان اين كشور، لازم است كه معلمان بينش اسلامي به منابع كمك آموزشي و اطلاعرساني دسترسي بيشتري داشته باشند، تا با تامين نيازهاي اطلاعاتي خود بتوانند جوابگوي سئوالات بيشماري كه از طرف دانش آموزان ميشود باشند و بتوانند وظيفه خود را كه همان تربيت و هدايت نسل جوان است به خوبي انجام دهند، در غير اين صورت، اگر معلمان بينش اسلامي نتوانند به منابع كمك آموزشي و اطلاع رساني دسترسي پيدا كنند نميتوانند وظيفه خويش را انجام دهند. لذا دانشآموزان جهت يافت پاسخ سئوالات خود به افراد ناصالح و بياطلاع از دين رجوع ميكنند و سر از لامذهبي و بيبندوباري در ميآورند. به آموزش معارف اسلامي تا قبل از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي توجه نميشد ولي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي برنامه ريزان آموزش و پرورش توجه شايستهاي به امر ترويج تربيت ديني در جامعه نمودند و طبق اصول كلي نظام آموزش و پرورش و همچنين اصل دوم و سوم تدوين و اجراي برنامه هاي آموزشي در نظام جديد متسطه به همه جانبه بودن فعاليتهاي پرورشي و تربيت ديني و تربيت نيروي انساني متخصص تاكيد شده است. گروه معارف اسلامي وزارت آموزش و پرورش به منظور ارتقاء سطح علمي و آشنايي هر چه بيشتر معلمان بينش اسلامي كشور با شيوههاي جديد تدريس و اهداف برنامههاي درسي، منابع كمك آموزشي، خاصي را جهت استفاده اين دسته از معلمان معرفي نموده است، كه در اين پژوهش به بررسي تامين نيازهاي اطلاعاتي معلمان بينش اسلامي و ميزان استفاده آنان از منابع كمك آموزشي در بين كليه معلمان بينش اسلامي مقطع متوسطه مناطق بيستگانه آموزش و پرورش شهرتهران ميپردازد كه جت سهولت انجام تحقيق، مناطق 3 از شمال، 6 از مركز، 8 از شرق، 9 از غرب، 17 از جنوب بطور تصادفي انتخاب شده و پژوهش در اين مناطق صورت گرفته است.
3- بررسي نيازهاي اطلاعاتي اساتيد محقق در دانشگاه شيراز[6]
چكيده : بررسي نيازهاي اطلاعاتي استادان محقق در دانشگاه شيراز، ميزان استفاده آنها از منابع اطلاعاتي و شناخت مشكلات آنها در دستيابي به اطلاعات هدف تحقيق حاضر است. جهت دستيابي به اطلاعات موردنياز و همچنين براي پاسخگويي به سوالات تحقيق، پرسشنامهاي حاوي 27 سوال بين استادن رشتههاي موضوعي مختلف در دانشگاه شيراز توزيع گرديد. برنامه آماري MINI جهت اخذ نتايج مورد استفاده قرار گرفت.
يافتهها نشان ميدهد كه مهمترين منبع مورد استفاده محققان، مجلات خارجي و داخلي و در مرحله بعد كتاب ميباشد. چكيدهنامهها و نمايهنامهها و كتابشناسي هاي تخصصي از ابزارهاي مورد استفاده براي جستجوي اطلاعات است. مهمترين مانع در دسترسي به اطلاعات عدم وجود منابع موردنياز در كتابخانه، محدوديت وقت و اشتغال زياد، پراكندگي كتابخانهها و عدم آگاهي از وجود منابع ذكر گرديد. مهمترين انگيزه جستجوي اطلاعات، بدست آوردن اطلاعات در زمينه تحقيق و تدريس بيان گرديد. بكارگيري فنآوريهاي اطلاعاتي، برقراري شبكههاي پيوسته رايانهاي، بيشترين پيشنهاد اعضاي هيات علمي است. براساس نتايج بدست آمده، توصيهها و پيشنهاداتي جهت بهرهگيري از روشها و اتخاذ برنامههايي جهت در دسترس قراردادن اطلاعات ارائه گرديده است
.
3- بررسي رفتار اطلاعيابي اعضاء هيئت علمي رشته مهندسي مكانيك در كسب اطلاعات تخصصي در پنج دانشگاه شهر تهران
چكيده : هدف مطالعه بررسي رفتار اطلاعيابي اعضاء هيات علمي رشته مهندسي مكانيكي است و در آن از روش تحقيق توصيفي استفاده شده است. اطلاعات لازم بوسيله پرسشنامه از اعضاء هيات علمي رشته مكانيك پنج دانشگاه شهر تهران جمعآوري شده از 150 پرسشنامه توزيع شده، 68 درصد تكميل و
4- بررسي نيازهاي اطلاعاتي دانشجويان رشته پزشكي در مقاطع تحصيلي، فيزيوپاتولوژي، كارآموزي و كارورزي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني ايران.
چكيده : اين پژوهش به بررسي نيازهاي اطلاعاتي دانشجويان رشته پزشكي در مقاطع تحصيلي فيزيوپاتولوژي، كارآموزي و كارورزي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني ايران در سال 1372 با استفاده از روش پيمايشي توصيفي پرداخته است. اطلاعات از طريق پرسشنامه و با استفاده از روش نمونهگيري تصادفي- طبقهاي گردآوري شد. كل نمونه مورد پژوهش 247 نفر دانشجو، شامل 72 نفر در مقطع فيزيوپاتولوژي، 90 نفر در مقطع كارآموزي و 85 نفر در مقطع كارورزي بودند. در تجزيه و تحليل يافتهها از آزمون آماري Z براي مقايسه نسبت بين دو جامعه استفاده شده است. فرضيههاي پژوهش عبارتند از : 1- نوع منابع كسب اطلاعات تحصيلي دانشجويان در مقاطع مختلف متفاوت است. 2- نوع نيازهاي اطلاعاتي دانشجويان رشته پزشكي در سطوح مختلف داراي اختلاف معنيداري است. يافتههاي پژوهش نشان داد كه : تفاوت مقطع تحصيلي و زمينه فعاليت آموزشي باعث ايجاد تفاوت در نيازهاي اطلاعاتي ميشود. استفاده از انواع منابع اطلاعاتي با توجه به نوع نياز آنان متفاوت است. استفاده از جزوه درسي بعنوان يك منبع اطلاعاتي در رشته گروه فيزيوپاتولوژي، كارآموزي و كارورزي اختلاف معنيداري را نشان داد.
5- بررسي امكانات موجود گروههاي كتابداري و اطلاع رساني دانشگاههاي ايران، براي آموزش تكنولوژي اطلاعات به دانشجويان
چكيده : رشد صنعت اطلاع رساني و توسعه دامنه كار، دانشكدههاو گروههاي كتابداري و اطلاع رساني را بر آن داشته است تا اهداف، دروس، و ساختار اطلاعات و دانش خود را با نيازهاي اجتماعي تطبيق دهند. دگرگونيهاي دهههاي اخير در مسائل فنآوري اطلاعات، موجب تغيير در امر آموزش در مقاطع گوناگون تحصيلي شده است. مسائل آموزشي از شكل سنتي آن به شكلهاي جديد آموزشي با استفاده از امكانات فنآوري نوين تغيير يافته است. تحقيق حاضر به بررسي امكانات كاربرد فنآوري اطلاعات در آموزش واحدهاي درسي كتابداري و اطلاع رساني به دانشجويان اين رشته مي پردازد. هدف از بررسي ها و تجزيه و تحليلهاي به عمل آمده، شناخت نكات قوت و ضعف گروههاي كتابداري و اطلاع رساني دانشگاههاي ايران در استفاده از فنآوري اطلاعات، و پيشنهاد راه هاي مطلوب براي رفع كمبودها و تقويت نكات قوت است.
چكيده تحقيقات انجام شده در خارج از ايران
1. Casey, John A.Developmental issues for school counselors using Technology, Elementary school Guidance & Counseling, V.30, No.1.P.26-33, oct 95.
در اين مقاله، نويسنده به بررسي امكان استفاده از فنآوريهاي جديد در دو جنبه استفاده نمايند:
1- استفاده از فنآوري از لحاظ پيشرفت نيازهاي دانشآموزان
2- استفاده از فنآوري از لحاظ پذيرش اين فنآوري توسط معلمان و مشاوران
در اين مقاله نويسنده ضمن بررسي نيازهاي اطلاعاتي كودكان 10 تا 14 ساله و نيز نيازهاي اطلاعاتي معلمان اين مدارس، پيشنهاد مينمايد تا از فنآوري رايانه در قالب فعاليتهاي فردي، گروههاي كوچك يا فعاليتهاي كلامي استفاده شود و 5 مرحله پذيرش فنآوريهاي نوين براي معلمان را پيشنهاد مينمايد.
2. Myrick, Robert Dand Russell A.Sabella. Cyberspace: New Place For councelor supervision, Elementary School Guidance & Counseling, V.30, No.1, P.35-43, oct95.
در اين مقاله براستفاده معلمان از فنآوري اطلاعات در مدارس ابتدايي و راهنمايي ايالت متحده امريكا تأكيد شده است و نويسندگان مشكلاتي را كه معلمان در استفاده از فنآوري رايانه داشتهاند بيان نمودهاند. دربخش ديگر ازاين مقاله، توجه و گرايش معلمان به استفاده از اينترنت و نامههاي الكترونيك و نقش ايشان در نظارت بر اين نامهها بررسي شده است.
3. Edling, Robert J. “Information technology in the classroom: experiences and recommendations” Campus-Wide Information Systems, V.16, issue1, p.10-15, 2000.
در اين مقاله، نويسندگان براساس تجربيات 4 ساله خود در كلاسهاي درسي، فنآوري اطلاعات را موجب ارتقاي آموختههاي دانشآموزان دانستهاند بويژه اگر علايق تجاري به IT اين ارتقاء را حمايت نمايد. در اين مقاله، آموختههاي كلاسها توصيف گرديده و روشها، سختافزار، نرمافزار و جنبههاي گوناگون كاربرد آنها مطرح شده است. اگر چه در اين آموزشها از سيستمهاي صوتي – تصويري بهره گرفته نشده است، اما استفاده از گرافيك، برنامه ريزي با جاوا و تمرينهاي مربوط به آن با موفقيت انجام گرديده است. در طول 8 هفته، 12 آزمون از 50 دانشآموز بصورت چند گزينهاي و انواع ديگر پرسشها بعمل آمده كه بصورت خودكار نمره داده شده و نتايج آن براي دانشآموزان پست گرديده است.
4. Kalinowski, Michael F. “The Current status of technology in education: lightspeed ahead with Mild turbulence”. Information Technology in childhood Education Annual (ITCE), V.2001, issue 1, P.281-291, 2001.
در اين مقاله، 5 گرايش فنآوري براي بچههاي تا 12 سال خلاصه شده است. نويسنده به شرح 4 موضوع جاري و 3 نياز برطرف نشده در رابطه با فنآوري و دانشآموزان پرداخته است و 6 سختافزار و 30 نرمافزار مناسب را پيشنهاد نموده است و منابع زيادي مانند نشريات و مجلات، وبسايتهاي فن آوري آموزشي، ناشران نرمافزار و شركتهاي سختافزاري را معرفي كرده است. از سال 2000، بيشترين نوآوريها در زيرساختهايي صورت گرفته كه دانش آموزان را قادر ساخته تا سريعتر ارتباط برقرار نمايند و با بصيرت بيشتري پاسخ دهند. و از كامپيوتر، خلاقانهتر استفاده نمايند. ابداعات جديد در فنآوريها صورت ميگيرد كه حاصل آن نرمافزارهاي مناسبتر براي كودكان و دانشآموزان است. در اين راستا، نويسنده نظريات مطرح در رابطه با فنآوريهاي مناسب يا براي كودكان و دانشآموزان است. در اين راستا، نويسنده نظريات مطرح در رابطه با فنآوريهاي مناسب يا براي كودكان و دانشآموزان را ارائه كرده است.
5. Ming-YanNgan; chikin John Lee and Ramsey D Koo. Voices and implementation of information Technology in an elementary school classroom: A Hong Kong case study, childhood Education. Onley. Vo 79, No.5, P.268, 2003.
در اين مقاله، نگان دلي، به اتفاق يكديگر به بررسي موردي پرداختهاند تا اين تصوير حقيقي را نمايش دهند كه چگونه تحولات اجتماعي و اقتصادي و فشار فن آوري اطلاعات (iT) بر مدارس هنگكنگ و تمرينات روزانه محصلان آن تاثيرگذاشته است. آنها نتيجه گرفتند كه براي معلمان و مديران مدارس بسيار لازم است تا با ماهيت مفهوم گسترش و كاربرد iT آشنا شوند. نويسندگان همچنين بر لزوم تحقيقات و پژوهشهاي بيشتر براي اثبات موفقيت تاثير برنامه هاي آموزشي فناوري اطلاعات بر پيشرفت حرفهايي دانشآموزان، فارغ التحصيلان و شاغلان هنگ كنگ تأكيد نمودهاند.
روش اجراي تحقيق
نوع تحقيق براساس اهداف تحقيق از نوع کاربردی و بر اساس طرح تحقیق به روش پیمایشی است.
دادههاي موردنياز متناسب با سوالهاي تحقيق :
دادههاي موردنياز اين تحقيق از طريق گردآوري اطلاعات با استفاده از منابع اطلاعاتي نظير كتابها، مقالات، پژوهشها و … به شيوه كتابخانهاي و نيز از طريق مصاحبه و جمعآوري نظريات كارشناسان متخصص با درنظرگرفتن ديدگاههاي دانشآموزان و معلمان مقطع راهنمايي حاصل ميگردد.
شيوههاي جمعآوري دادهها :
دادهها به شيوه مطالعه كتابخانهاي و نيز از طريق ارائه پرسشنامه و انجام مصاحبه گردآوري خواهد شد.
ابزارهاي تحقيق:
ابتدا با بررسي منابع اطلاعاتي مرتبط به تدوين پرسشنامه، براساس نظرات كارشناسان فن، پرسشنامهاي مركب از سوالات بسته و باز طراحي خواهد گرديد. سپس با ارائه راهنماي هر پرسشنامه و آموزش پرسشگران، عمليات جمعآوري اطلاعات با حداكثر دقت انجام خواهد شد و پرسشنامهها از طريق مصاحبه تكميل مي شوند.
در اين بررسي رويه پرسشنامه از روش روايه محتوا و پايايه آن از طريق «همبستگي دروني ميان اجزاء» استفاده ميشود.
- تعريف جامعه آماري، برآورد حجم نمونه و روشهاي نمونهگيري با توجه به سوالات تحقيق در جمعآوري اطلاعات به روش اسنادي، گزارشات تحقيق و منابع مرتبط با موضوع مطالعه و فيشبرداري ميشوند. از منابع خارجي نيز، موضوعات مرتبط ترجمه و مورد استفاده قرار ميگيرد.
در بخش نيازسنجي، جامعه آماري متشكل از كليه معلمان و دانشآموزان مدارس مقطع راهنمايي شهرتهران ميشود كه با توجه به تعداد زياد آنها از روش نمونهگيري چند مرحلهاي استفاده خواهد شد. مناطق 19 گانه آموزش و پرورش شهرتهران به 5 منطقه شمال، جنوب، شرق، غرب و مركز تقسيم شده و از هريك از آنها، يك منطقه بصورت تصادفي انتخاب ميشود. از هريك از مناطق انتخابي 2 مدرسه (1 دخترانه و 1 پسرانه) بصورت تصادفي برگزيده شده و در هر مدرسه از هر پايه يك كلاس بصورت تصادفي انتخاب خواهد شد. در همان مدارس، در حدود 10 نفر از دبيران در روز مراجعه براي تكميل پرسشنامه، بصورت تصادفي انتخاب خواهند شد.
براي حجم نمونهها از فرمول ذيل برآورد خواهد شد:
كه براساس سطح اطمينان 95%، واريانس 25% و اشتباه مجاز 5% حجم نمونه مورد مطالعه مخصوص دانشآموزان و دبيران تعيين خواهد شد.
- شرح روشهاي كمي و كيفي، تحليل سوادها
براي تحليل دادههاي حاصل از اين پژوهش از شاخصهاي آمار توصيفي (جداول توزيع فراواني، نسبت درصد و …) و نرمافزار آماري SPSS استفاده خواهد شد.
- چگونگي اجراي پيش تحقيق :
پس از انجام پيش آزمون، پرسشنامه نهايي تنظيم خواهد شد.
در ابتدا تعداد 4 پرسشنامه ويژه دانشآموزان و 10 پرسشنامه بويژه معلمان به دو مدرسه راهنمايي، (يك مدرسه راهنمايي دخترانه و يك مدرسه راهنمايي پسرانه).
مناطق 19 گانه آموزش و پرورش شهرتهران بصورت تصادفي داده خواهد شد. پس از گردآوري پرسشنامهها و تجزيه و تحليل يافتهها، سوالها حذف اصلاح يا اضافه خواهد شد. و در انتاه پرسشنامههاي نهايي تهيه و تدوين خواهد شد.
- كليد واژگان طرح تحقيق و معادل لاتين آن :
فنآوري اطلاعات Information Technology
نيازهاي مطالعاتي Reading needs
دانشآموزان مقطع راهنمايي Middle School Students
رايانه Computer